कसरी डोर्याउने दर्शकलाई हलमा ?



hall maa darshak–अनिल यादव
वैशाख १२ गतेको शक्तिशाली भूकम्प र त्यसपछिका लगातार पराकम्पनले सिंगो देश प्रभावित छ । अरू क्षेत्रजस्तै मनोरञ्जन क्षेत्र पनि भुइँचालोका कारण अस्तव्यस्त छ । जनताका डर–त्रास भगाउन महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्न सक्ने यो क्षेत्र आफैँ त्रासमा छ । अघि बढ्दै गरेको फिल्म क्षेत्रमा ठूलो धक्का लागेको छ । हलमा नयाँ फिल्म लागिरहेका छैनन् । बिथोलिएका छायांकनहरू सुचारु हुन सकेका छैनन् । नयाँ फिल्मका सुटिङ थालिएका छैनन् । पोस्ट प्रोडक्सन भइरहेको छैन । फिल्म निर्माणदेखि प्रदर्शनसम्म अन्योलग्रस्त अवस्थामा छन् ।

Rajkumar Raiराजधानीका धेरै हलमा क्षति पुगेको छ । दैनिक ज्यालादारीमा काम गर्ने फिल्मका प्राविधिकहरूको बिजोग छ । झन्डै तीन सयभन्दा बढी फिल्म प्राविधिक भूकम्पपीडित छन् । प्रभावित र अप्रभावित दुवैको रोजिरोटी धरापमा परेको छ ।

र, यस्तो अवस्थामा फिल्मकर्मीमाझ तातो बहस सुरु भएको छ, ‘अब फिल्म क्षेत्रलाई कसरी सामान्य बनाउने ?’ यो प्रश्न आफैँमा जटिल पनि छ । ‘तर, यसको समाधान फिल्मकर्मीले नखोजे अरू कसैले आएर खोजिदिँदैन,’ कलाकार दीपाश्री निरौला भन्छिन्, ‘फिल्म क्षेत्रलाई सामान्य अवस्थामा फर्काउने काम फिल्मकर्मीकै हो ।’

June 2015
S M T W T F S
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
282930  

निर्माण रोक्नु हुँदैन
प्रदर्शनका तयारीमा रहेका फिल्महरू तीन–चार महिना पर धकेलिएका छन् । अहिले छायांकन भइरहेका फिल्म पनि चाँडै रिलिज गर्ने गरी काम गरिरहेका छन् । यस्तो अवस्थामा धेरै फिल्म एकैपटक जुध्ने अवस्था आएको छ । निर्माता संघका अध्यक्ष राजकुमार राई छ महिनासम्म नयाँ फिल्म निर्माणमा रोक लगाउने हो भने फिल्म जुध्ने समस्या नरहने तर्क गर्छन् । भन्छन्, ‘छ महिनासम्म नेपाली फिल्म सामान्य अवस्थामा फर्किने अवस्था देखिँदैन । नयाँ फिल्म पनि अहिले रिलिजका लागि तयार छैनन् । त्यसैले छ महिनासम्म नयाँ फिल्म निर्माणमा रोक लगाउन चलचित्र विकास बोर्डले पहल गर्ने हो कि ?’ यसले फिल्म निर्माण र प्रदर्शनको प्रक्रियालाई सन्तुलित गर्ने उनको बुझाइ छ । manoj kcतर, चलचित्र प्राविधिक संघका अध्यक्ष मनोज केसी कुनै पनि हालतमा फिल्म निर्माण रोकिन नहुने बताउँछन् । ‘त्यसै त भूकम्पका कारण फिल्म प्राविधिकको अवस्था पीडादायी छ,’ उनी भन्छन्, ‘छ महिनासम्म फिल्म निर्माण नै रोकियो भने त फिल्म प्राविधिकले के गरेर गुजारा चलाउने ?’ पीडितलाई थप पीडा दिन खोज्नु अन्याय हुने केसीको ठहर छ । ‘यसो भएमा यहाँका प्राविधिकहरूले पेशा नै परिवर्तन गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ । यो क्षेत्रबाटै विस्थापित हुँदैनन् पनि भन्न सकिन्न । यदि यसो भयो भने यसको जिम्मेवारी कसले लिने ?’ उनी प्रश्न गर्छन् ।

यता निर्माता तथा वितरक प्रदीपकुमार उदय फिल्म निर्माण नै रोकिनु भनेकोे त कलाकार र प्राविधिकहरूको दालभात नै खोसिनु सरह भएको बताउँछन् । ‘यस्तो निर्णय आत्मघाती हुन्छ । यसो भएमा कलाकार र प्राविधिकको भरणपोषण सरकारले गर्छ कि कसले गर्छ ?’ उनको सवाल छ । निर्माता र वितरक मिलेर समाधान खोज्नुपर्छ भन्छन् उनी ।

दर्शक सुरक्षा चाहन्छन्
dipendra k khanalमनोरञ्जन दर्शकका लागि हो । अहिले फिल्मकर्मीको चिन्ता पनि दर्शक नै हो । दर्शक महाभूकम्पका त्रास र पीडा भुल्न चाहन्छन् । तर, फिल्म हलहरूले उनीहरूलाई सुरक्षित महसुस गराउन सकेका छैनन् । त्यसैले दर्शकले हलसम्म आउने मनोवैज्ञानिक शक्ति आर्जन गर्न सकेका छैनन् । भूकम्पबाट सिर्जित डरका कारण घरमै त असुरक्षित महसुस गरिरहेका दर्शकलाई हलसम्म ल्याउन सुरक्षाको प्रत्याभूति गराउन आवश्यक रहेको निर्देशक दीपेन्द्र के खनाल बताउँछन् । ‘फिल्मसम्बन्धी संस्था निर्माता संघ, चलचित्र संघ र सरकार मातहतको चलचित्र विकास बोर्डले संयुक्त रूपमा छलफल गरेर देशभरिका हलहरूको अवस्थाबारे अनुगमन गर्नुपर्छ,’ उनी भन्छन्, ‘मर्मत गर्नुपर्ने भए त्यही अनुसारको कार्य गराई हल सुरक्षित बनाएर दर्शकसमक्ष ‘म्यासेज’ पु¥याउनु पहिलो आवश्यकता हो ।’

राजधानीको बौद्धमा रहेको सिद्धार्थ हलको ‘एक्जिट’ पर्खाल कमजोर हुँदा त्यहाँ एकजना दर्शकले ज्यान गुमाउनुप¥यो । केही घाइते पनि भएका थिए । यो खबर दर्शकको कानमा परिसकेको छ । ‘अधिकांश हल क्षतिग्रस्त भएको खबर सुनेका दर्शक फिल्म हल कसरी फर्केलान् ?’ निर्देशक सुदर्शन थापा भन्छन्, ‘यसका लागि त हलवालाले ‘हाम्रो हल सुरक्षित छ, भूकम्प प्रतिरोधात्मक छ’ भनेर दर्शकलाई आश्वस्त पार्न सक्नुपर्छ । अन्यथा, उनीहरूलाई हलमा ल्याउन लामै समय पर्खनुपर्ने हुनसक्छ ।’ निर्माता सुनील रावल पनि उनको तर्कसँग सहमत छन् । रावल भन्छन्, ‘हलवालाले हल मर्मत गर्नुप¥यो । हल सुरक्षित छ भनेर दर्शकलाई आश्वस्त पार्नुप¥यो ।’

गतिविधि बढाउनुपर्छ
pradip kumar udayफिल्म क्षेत्रलाई चाँडै सामान्य अवस्थामा फर्काउन सम्पूर्ण गतिविधि सुचारु गर्नुपर्ने मोफसल वितरक एफडी कम्पनीका प्रमुख प्रदीपकुमार उदय बताउँछन् । ‘अब नयाँ फिल्म रिलिज गर्नुपर्छ । त्यसका लागि हामी पहल गर्दै छौँ । सम्भवतः यही असार १८ गतेबाट फिल्म निरन्तर रिलिज हुनेछ,’ उनी भन्छन् । प्रदर्शन रोकिएका फिल्महरूलाई अहिले प्रदर्शन गर्न पहल गरियो भने अहिले छायांकन भइरहेका फिल्महरू माघपछि रिलिज हुने वातावरण बन्ने उनको आकलन छ । अहिले फिल्म रिलिज हुँदा दर्शक आउलान् त ? ‘आउँछन् भन्ने विश्वास हो,’ उनी आशावादी छन् ।

माहोल बनाउनकै लागि भए पनि हलमा फिल्म लगाउनुपर्ने दीपाश्रीको भनाइ छ । ‘त्यही भएर हामीले पुरानै भए पनि सुपरहिट फिल्म ‘६ एकान ६’ को प्रदर्शन गरेका हौँ,’ उनी भन्छिन् ।

जापानबाट सिक्नुपर्छ
महाभूकम्पबाट फिल्मकर्मी कति पनि विचलित नहुनुपर्ने दीपाश्री बताउँछिन् । प्रकोप बेहोरेका धेरै देशमा भूकम्पपछि विकास भएको भन्दै उनले जापानको उदाहरण दिइन् । ‘सन् १९२३ मा जापानको कान्टो शहरमा शक्तिशाली भूकम्प गएपछि त्यहाँको फिल्म उद्योग पूर्ण रूपमा प्रभावित भएको थियो । त्यतिबेला स्टुडियो, थिएटरदेखि त्यहाँका हलहरू सबै क्षतिग्रस्त भएका थिए । काम गर्ने स्टुडियोदेखि थिएटरसम्म पुनर्निर्माण गर्नुपरेको थियो ।’

त्यसपछि जापानको फिल्म उद्योगले गति लियो । भूकम्पकै कारण त्यहाँको फिल्म उद्योगले पुरानो पुस्ता र पुरानो ‘सिस्टम’ गुमायो । तर, फिल्म उद्योग नै परिष्कृत भयो । फिल्ममा कथावाचन शैलीमा आधुनिकता आयो । फिल्म प्राविधिक रूपमा बलियो भयो । जापानी फिल्म ‘अ पेज अफ म्याडनेस’ त्यही आधुनिकताको एउटा नमुना थियो ।

‘नेपाली फिल्मले पनि यो विपत्तिलाई अवसरका रूपमा हेर्नुपर्छ,’ दीपाश्री भन्छिन्, ‘दर्शकको स्वादअनुसार फिल्म पस्किनुपर्छ ।’

गोलमेच सम्मेलन
अन्योलग्रस्त नेपाली फिल्म क्षेत्रलाई सामान्य अवस्थामा फर्काउन गोलमेच सम्मेलन गनुपर्ने फिल्मकर्मीहरू बताउँछन् । ‘अहिलेसम्म फिल्मसम्बन्धी संघसंस्थाबीच फिल्म गतिविधिलाई कसरी सामान्य बनाउने विषयमा कुनै छलफल भएको सुनिँदैन,’ निर्देशक खनाल भन्छन्, ‘चाँडै गोलमेच सम्मेलन गरेर सबैको सुझाव लिनुपर्छ । अनिमात्र निचोड लिकाल्न सकिन्छ ।’

(साभार : शुक्रवार साप्ताहिक)

प्रतिक्रिया दिनुहोस्